Στο συγκεκριμένο Deconstructed εξετάζουμε πώς το arrangement του «Out Of Space» των The Prodigy βοήθησε το κομμάτι να περάσει από το warehouse rave στο chart-topper.
Το 1992 οι The Prodigy κυκλοφόρησαν το Experience, το ντεμπούτο άλμπουμ τους. Ήταν γεμάτο από anthems όπως τα «Everybody In The Place» και «Wind It Up» και δικαίωσε απόλυτα την υπόσχεση που είχε φέρει το breakthrough «Charly». Με rolling breakbeats και άμεσα hooks, έδεσε ιδανικά το warehouse χάος με τις radio-friendly μελωδίες, έφτασε στο No. 12 του UK album chart και αργότερα έγινε platinum.
Πουθενά αυτό δεν ήταν πιο καθαρό από το «Out Of Space», το κομμάτι που αναλύει σήμερα το Deconstructed. Με layered breaks, ασταμάτητες και φουσκωμένες μελωδίες, αλλά και το τεράστιο reggae-sampling breakdown του, το «Out Of Space» λειτούργησε σαν γέφυρα ανάμεσα στα underground clubs και τα pop charts, βοηθώντας το rave να περάσει σε ένα πολύ ευρύτερο κοινό.
Ας ανοίξουμε το album version του hardcore κομματιού του Liam Howlett και ας δούμε πώς ακριβώς το έστησε.
Το arrangement
Το «Out Of Space» ξεκινά σε full hands-in-the-air mode με μια υπέροχη progression από strings σε D flat minor. Στην πραγματικότητα ακούγονται δύο string ήχοι, ένας αρκετά επεξεργασμένος και ένας πιο ευθύς. Εδώ ακούμε ξεκάθαρα τον πρώτο, βουτηγμένο σε swirling, ensemble-style chorus και reverb. Ο Liam Howlett είχε τότε δύο Alesis Quadraverbs στο rack του, οπότε είναι πολύ πιθανό να τα χρησιμοποιεί εδώ. Το intro κρατάει ολόκληρα οκτώ bars, στήνοντας το έδαφος για ό,τι ακολουθεί.
Ένα scratched-in kick drum, sampled από το «Peter Piper» των Run-DMC, λειτουργεί σαν drum fill και μας περνάει στην επόμενη στροφή. Αξίζει να το θυμάστε αυτό το sample, γιατί ο Liam το αξιοποιεί ξανά και ξανά μέσα στο κομμάτι.
Καθώς τα strings συνεχίζουν, στο bar 9 πέφτει ένα crash sample στην αρχή του μέτρου. Μαζί του μπαίνει και μια μελωδία που κολλάει αμέσως στο αυτί: ψηλά pitch, γρήγορη, επίμονη και απολύτως χαρακτηριστική για τους The Prodigy. Δεν έχουμε ακόμη drums, αλλά η ένταση έχει ήδη ανεβεί. Είναι η πρώτη από τις τέσσερις μελωδικές γραμμές που είναι γεμάτο το track. Ο Liam φέρεται να ήταν φυσικό ταλέντο στο πιάνο από παιδί, και η μελωδική του αίσθηση εδώ είναι εξαιρετική.
Λίγο πριν ξεκινήσει η επόμενη ενότητα, ακούμε ένα pitched-up vocal να λέει «I’ll take your brain to another dimension». Φυσικά πρόκειται για τους Ultramagnetic MC’s από το «Critical Beatdown», το οποίο προέρχεται από το ομώνυμο άλμπουμ — το ίδιο που έδωσε στον Liam και το hook για το αμφιλεγόμενο «Smack My Bitch Up» στο Fat Of The Land.
Στο bar 17 μπαίνουν επιτέλους τα drums: ένα τεράστιο breakbeat από το «Bombscare» των 2 Bad Mice. Το τέμπο είναι γρήγορο, στα 148 beats per minute. Αν και μιλάμε για το 1992, οι ταχύτητες ήδη ανέβαιναν και το jungle ήταν προ των πυλών. Το break έχει και bass ενσωματωμένο, οπότε δεν ακούς ποτέ το μπάσο ξεχωριστά από το loop. Πιθανότατα πρόκειται για 808 booms, ενισχυμένα με outboard gear και το μεγάλο, 32-channel Tascam M-3500 mixing desk του Liam.
Σε αυτή την ενότητα εμφανίζεται και ένα stab, σαν αυτά που ακούγονται στην αρχή hip-hop breaks, παρότι εδώ δεν υπάρχουν drums να το συνοδεύσουν. Ο Liam ήταν μεγάλος hip-hop fan και είχε ξεκινήσει να φτιάχνει hip-hop πριν τον κερδίσει το rave το 1990.
Για να κρατήσει την ένταση ψηλά, ο Liam ρίχνει crash στα bars 17 και 21. Το scratch από το «Peter Piper» μας οδηγεί στην επόμενη αλλαγή.
Και συνεχίζει να χτίζει, τώρα προς το αποκορύφωμα. Στα τελευταία οκτώ bars πριν το μεγάλο drop, ο Liam περνάει ένα ακόμη breakbeat, αυτή τη φορά από το «Hyperreal Selector» των The Shamen. Πρόσεξε το snare stutter στο τέλος κάθε δύο bars, αποτέλεσμα προσεκτικού sample editing και chopping. Το break είναι επίσης εντυπωσιακά δυνατό στο mix. Το «σωστό» θα ήταν να μπει πιο διακριτικά πάνω στο πρώτο break, για να ενισχύει απλώς το ρυθμικό αίσθημα. Αλλά αυτό δεν επιδιώκει ο Liam. Χρησιμοποιεί το volume σαν μηχανισμό έντασης. Όταν πέφτει αυτό το δεύτερο break, η έκρηξη είναι άμεση.
Στο bar 33 έχουμε ένα είδος pre-drop, ένα δίbarο διάλειμμα για ανάσα ανάμεσα στο buildup και σε ό,τι έρχεται μετά. Ένα crash χτυπά καθώς τα strings σβήνουν και τότε συμβαίνει το αναμενόμενο: boing.
Υπάρχουν πολλά να ειπωθούν για αυτό το καρτουνίστικο —κυριολεκτικά— sound. Προέρχεται από το Drop-Ins Vol. 1, ένα album με sound effects από τους William Hanna και Joseph Barbera, και συμπυκνώνει σχεδόν τέλεια το rave ήθος του ’92. Με αυτή τη γεύση επιστροφής στην παιδικότητα, είναι ο λογικός διάδοχος του children’s PSA που είχε sample-άρει το «Charly». Φέρνει επίσης στο μυαλό ένα ελατήριο και το ανεξέλεγκτο bounce. Δεν είναι για σοβαροφανείς μουσικούς που τραβάνε τα μούσια τους. Είναι για καθαρή, ανεπιτήδευτη διασκέδαση, σαν παιδιά που τα άφησαν ελεύθερα σε πανηγύρι.
Με ένα ακόμη crash για να μπούμε στην επόμενη ενότητα, φτάνουμε στο καθαρό drop και στο διάσημο sample από το «Chase The Devil» του Max Romeo. Ηχογραφημένο με τον Lee “Scratch” Perry το 1976, αφηγείται με σουρεαλιστικό τρόπο την προετοιμασία ενός άντρα για πόλεμο με τον διάβολο. «I’m gonna put on an iron shirt and chase Satan out of earth», τραγουδάει. «I’m gonna send him to outer space, to find another race». Το δεύτερο μισό του refrain γίνεται ο πυρήνας αυτού του drop, γύρω από το οποίο περιστρέφεται όλο το «Out Of Space». Είναι και αυτό που δίνει στο κομμάτι τον τίτλο του.
Ο Liam κάνει έξυπνο sample editing για να το χωρέσει στον διαθέσιμο χώρο. Σήμερα θα βάζαμε απλώς ένα warp marker και θα το τραβάγαμε μέχρι να δουλέψει, όμως στα pre-DAW χρόνια χρειαζόταν περισσότερη ευρηματικότητα. Εδώ έχει ρυθμίσει το sample να κάνει loop μπρος-πίσω στο τέλος, ώστε να απλωθεί και να ταιριάξει. Αν και ο Liam ήταν γνωστός για το Roland W-30 sample workstation του, συνήθως άφηνε τα sampling duties στο Akai S1100. Όμως επειδή το S1100 δεν μπορούσε να κάνει τέτοια U-turn loops, το πιο πιθανό είναι να το έστησε στο W-30.
Ο ρυθμός κάτω από το sample παραμένει το boing, τώρα όμως παίζει σαν beat. Ένα loop από resonance, που ακούγεται σαν την απόληξη ενός χτυπημένου bell, γεμίζει τον χώρο ανάμεσα στα vocals.
Σημείωσε ότι όλο αυτό το section ξεκινά ένα beat πιο αργά από το αναμενόμενο, στο bar 35 θέση 1. Αυτό γίνεται για να χωρέσει το sample του Max Romeo.
Το reggae sample συνεχίζεται για άλλα οκτώ bars. Ο Liam προσθέτει το δεύτερο string για να ανεβάσει την ένταση, συν μια τρίτη μελωδία —το sample ήταν το δεύτερο— για να τραβήξει ακόμη περισσότερο το energy προς τα πάνω. Το scratch των Run-DMC μάς οδηγεί στην αλλαγή.
Στο bar 51 θέση 1 ο Liam ρίχνει και τα δύο breakbeat loops μαζί —θυμήσου ότι τώρα είμαστε ένα beat off— και τα αφήνει να τρέξουν για οκτώ bars, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία από πριν συνεχίζουν να δουλεύουν. Πρόσεξε ότι το scratch sample είναι πλέον σε loop, προσθέτοντας ένα ακόμη στρώμα drums στο mix.
Στο bar 60 θέση 1 μπαίνουν διπλά τα ψηλότερα strings και ανεβάζουν την ένταση.
Λόγω του sample arrangement, πλέον είμαστε δύο beats μπροστά από εκεί που «θα έπρεπε» να είμαστε, αν ακολουθούσαμε αυστηρό grid. Φυσικά, δεν υπάρχει λόγος να γίνει αυτό πέρα από το ότι έτσι μετράνε πιο εύκολα οι DJs. Η θέα ενός arrangement σε οθόνη υπολογιστή ίσως να το ενθαρρύνει και αυτό. Ο Liam όμως δούλευε με ένα μικρό LCD screen, άρα δεν ασχολούνταν με τέτοιου είδους συμμετρίες.
Εδώ τα drums πέφτουν έξω και χάνουμε τον Max Romeo, αλλά επιστρέφουν οι Ultramagnetic MC’s για να κρατήσουν το hype ψηλά. Πρόσεξε πώς ο Liam χρησιμοποιεί τα drums που είναι «ψημένα» μέσα στο rap sample για να εντείνει ρυθμικά το κομμάτι.
Στο bar 71 θέση 2 εμφανίζεται η τέταρτη μελωδία, μια ψηλή γραμμή panned hard left. Ο ήχος sampled-άρθηκε από το «Homicide» των rave pioneers Shades Of Rhythm, όμως ο Liam παίζει μια νέα μελωδία από πάνω και την κάνει δική του.
Ο Liam ρίχνει ξανά τα δύο breaks ταυτόχρονα, μαζί με το crash sample. Τα αφήνει να τρέξουν για οκτώ bars. Μαζί με το chipmunk rap sample και το wacky boing, δημιουργούν τρελά επίπεδα ενέργειας. Στο τέλος της ενότητας υπάρχει ένα σύντομο break όπου το beat πέφτει και το scratch επιστρέφει.
Είναι απίστευτο ότι δεν υπάρχει πραγματική bassline, αλλά το κομμάτι δεν τη χρειάζεται ιδιαίτερα. Συμβαίνουν ήδη πάρα πολλά.
Η επόμενη ενότητα συνεχίζει όπως πριν, φέρνοντας πίσω τη high melody από το πρώτο μέρος του κομματιού. Το looped scratch sample προσθέτει ακόμη περισσότερη ρυθμική δύναμη. Και πάλι, στο τέλος υπάρχει μια σύντομη παύση στα drums.
Αν κάνουμε zoom out, βρισκόμαστε περίπου στη μέση του τραγουδιού, οπότε ήρθε η ώρα για ένα σύντομο breakdown. Σε αντίθεση με τις σύγχρονες παραγωγές, που συνήθως έχουν δύο μεγάλα breakdowns, τα παλιότερα tracks —ειδικά τα hardcore rave anthems— είχαν πολλά μικρά breaks ανάμεσα σε περιόδους έντονης ενέργειας. Εκεί βρισκόμαστε τώρα.
Το bar 91 θέση 2 λειτουργεί σαν την εισαγωγική ενότητα, ένα είδος extended pre-chorus για το Max Romeo drop, δηλαδή ουσιαστικά το chorus του τραγουδιού. Επιστρέφουν τα ensemble strings, μαζί με την ψηλή μελωδία. Αντί όμως να αφήσει την ένταση να πέσει εντελώς, ο Liam σημαδεύει την αρχή κάθε δίbarου με crash, scratch και το main break loop να πέφτει ξανά. Πρόσθετα scratches λειτουργούν σαν fill καθώς περνάμε στην επόμενη ενότητα.
Στη συνέχεια αφήνει το break να παίξει και προσθέτει το stab από πριν. Η ενέργεια ανεβαίνει αισθητά. Μετά από τέσσερα bars, ρίχνει το δεύτερο break και το αφήνει να τρέξει για άλλα τέσσερα. Τα crashes τονίζουν την αρχή κάθε τετράbarης φράσης.
Από το bar 107 θέση 2 επαναλαμβάνει περίπου το ίδιο μοτίβο με την προηγούμενη ενότητα, αλλά βάζει περισσότερα scratches στο πρώτο μέρος του οκτάbarου section και πετάει μερικά επιπλέον crashes για καλό και για κακό.
Έπειτα ο Liam επαναλαμβάνει το Max Romeo section, μαζί με το boing sample, το bell loop, τα strings και τη μελωδία. Αν κάτι δεν έχει χαλάσει, γιατί να το αλλάξεις;
Μετά από άλλο ένα scratch, μας χτυπά με τα twin breaks όπως πριν. Αυτή τη φορά όμως δεν αφήνει το scratch loop να τρέχει από κάτω.
Γυρνώντας λίγο πίσω για να δούμε πού βρισκόμαστε, έχουμε καταφέρει να επιστρέψουμε σε ξεκάθαρη εκκίνηση πάνω σε ολόκληρα bars, κάτι που κάνει τα πράγματα πιο ευανάγνωστα. Στο bar 142 ο Liam προσθέτει στη μίξη τη μελωδία των Shades Of Rhythm, και πάλι panned αριστερά. Η κίνηση αρχίζει να ξαναπαίρνει μπρος.
Στο bar 150 χάνουμε τον Max Romeo και τα strings, αλλά επιστρέφουν οι Ultramagnetic MC’s. Πρόσεξε ότι η χαμηλότερη μελωδία παίζει λιγότερες νότες. Παρότι εξακολουθεί να υπάρχει πολύ rhythm, μαζί και scratching στο δεύτερο μισό, η επιμονή του κομματιού είναι λίγο μειωμένη.
Ο Liam επίσης αφαιρεί πιο συχνά στοιχεία στο τέλος των sections. Υπάρχει ένα half-bar pause στα πρώτα τέσσερα bars και μια full-bar παύση στο τέλος.
Από το bar 158 έως το 166 έχουμε αρκετά stop-starts, με scratches και crashes να τα διακόπτουν. Ο Kool Keith συνεχίζει να μιλά για το ότι θα πάρει το μυαλό μας σε another dimension, ενώ η μελωδία εμφανίζεται σποραδικά.
Τα strings επιστρέφουν, ενώ η half-time melody φουσκώνει ξανά στο πλήρες μέγεθός της. Το beat χτυπά στην αρχή κάθε δύο bars, μαζί με crashes. Ο Kool Keith πραγματικά θέλει να «pay close attention».
Στο bar 174 το break του Bombscare επιστρέφει πλήρως, ενώ ο Keith παίρνει μια ανάσα για να ξαναγεμίσει το helium balloon του. Στο bar 177 επιστρέφει στο mic και το beat των The Shamen μπαίνει ξανά για τα τελευταία τέσσερα bars.
Και φτάνουμε στο τέλος του τραγουδιού. Αντί να φτιάξει ένα ήρεμο, βολικό outro για τους DJs —ή, Θεός φυλάξοι, ένα fadeout— ο Liam κρατάει την ένταση ψηλά με beat punch-ins, scratching, τον ασταμάτητο Kool Keith και ένα τελευταίο boing για να στείλει την hardcore φάση στο σπίτι.
