Στο νέο μας βιβλίο για το techno production, αναλύουμε εμβληματικά arrangements για να δούμε τι τα κάνει διαχρονικά. Το No UFO’s του Juan Atkins θεωρείται συχνά blueprint για το techno, όμως η επιρροή του φτάνει και στο arrangement; Η απάντηση είναι ναι.
Η αρχή του techno αποδίδεται συχνά στο No UFO’s. Το κομμάτι ηχογραφήθηκε από τον Juan Atkins με το όνομα Model 500 και κυκλοφόρησε το 1985 στη δική του Metroplex label, βοηθώντας το electronic dance music να περάσει από το electro και το ευρωπαϊκό Italo disco σε κάτι πολύ πιο σκληρό και λιτό.
Με στοιχεία από Kraftwerk και electronic funk, αλλά και με τη sci-fi θεματολογία που ο Atkins είχε ήδη εξερευνήσει στους Cybotron, το No UFO’s έγινε αμέσως underground hit. Παρότι έπαιξε στο Detroit — μεταξύ άλλων στη ραδιοφωνική εκπομπή του νεαρού τότε Jeff Mills — στο Chicago απογειώθηκε πραγματικά, προσελκύοντας και την προσοχή βρετανικών label που έψαχναν υλικό για licensing.
Το κομμάτι δεν είναι η πιο «καθαρή» αποτύπωση του πού θα κατέληγε το techno, αφού είναι πιο song-focused και έχει ξεκάθαρη verse/chorus δομή. Παρ’ όλα αυτά, πολλά από τα κλασικά στοιχεία είναι ήδη εκεί: drum machines όπως οι TR-808 και TR-909, μαζί με το χαρακτηριστικό, απόκοσμο mood.
Ας το παρακολουθήσουμε βήμα-βήμα.
Το arrangement
Το track κινείται στα 125 bpm και εδώ εξετάζουμε τη Vocal version, η οποία διαρκεί τέσσερα λεπτά. Δεν πρόκειται για extended dancefloor cut αλλά για κομμάτι που προοριζόταν και για radio play, κάτι που φαίνεται άμεσα στη δομή: οι αλλαγές έρχονται γρήγορα και χωρίς μεγάλα «ανοίγματα».
Στο ξεκίνημα ακούγονται πλήρη drum στοιχεία: TR-909 kick σε κλασικό 4/4 pattern, TR-808 cowbell, 808 closed και open hats και ένα snare/clap combo που χαρακτηρίζει πολλά κομμάτια του Atkins εκείνης της περιόδου. Το ίδιο μοτίβο συναντάμε και στο Future, τη flip side του No UFO’s, αλλά και στο Techno City, το single των Cybotron από το 1984. Μαζί υπάρχει και ένα δεύτερο kick, πιθανότατα από 808, σε 16th-note pattern, που λειτουργεί σαν εισαγωγή και δεν επιστρέφει στη vocal version.
Ο Atkins προσθέτει επίσης δύο transition sounds: ένα synth crash που θυμίζει white noise και επανέρχεται σε όλο το κομμάτι για να σηματοδοτεί τις αλλαγές, καθώς και μια μοναδική νότα bass με falling pitch που μας «ρίχνει» μέσα στο track.
Μετά το οκτάμετρο intro, αρχίζει το κύριο μέρος του κομματιού, με ένα οκτάμετρο instrumental section που επανέρχεται μετά από κάθε chorus. Το 909 kick συνεχίζει, όπως και το snare, το cowbell και τα 808 hats. Τα 808 kicks έχουν σταματήσει και στη θέση τους εμφανίζεται ένα νέο 909 στοιχείο: ένα clap pattern panned αριστερά. Πολλά από τα 909 sounds στο No UFO’s είναι επίσης στραμμένα αριστερά, κάτι που δείχνει ότι πιθανότατα είχαν sub-mixed σε ένα κανάλι στον οκτάκαναλο recorder του Atkins.
Εδώ εμφανίζεται και το βασικό στοιχείο του τραγουδιού, το bassline. Funky και επίμονο, το analogue synth bassline αποτελεί τη ραχοκοκαλιά μεγάλου μέρους του track. Αντίστοιχα basslines ακούγονται και σε άλλα κομμάτια του Atkins της ίδιας περιόδου, όπως τα Night Drive (Time, Space, Transmat) και Electric Entourage, και επηρέασαν έντονα τόσο το Detroit techno όσο και electro acts όπως οι Aux 88. Το bassline υποστηρίζεται από ένα single-note synthesizer sequence σε ψηλή περιοχή, πιθανότατα triggered από drum machine, που ενισχύει τόσο τη μουσικότητα όσο και τον ρυθμό. Ο Atkins έχει αναφέρει ότι εκείνη την εποχή είχε στην κατοχή του ένα Korg MS-10, ένα Sequential Circuits Pro-One και τα ARP Odyssey και Axxe, οποιοδήποτε από τα οποία θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί εδώ.
Το synth crash χρησιμοποιείται ξανά για να τονίσει την αρχή του οκτάμετρου section και επανέρχεται μετά από τέσσερα bars για να ανεβάσει την ένταση.
Οι στροφές, το refrain και η αποδόμηση
Στο bar 17 ξεκινά το πρώτο verse του A-minor τραγουδιού. Ο Atkins διπλασιάζει μόνος του τα vocals και τα panάρει αριστερά και δεξιά στο στερεοφωνικό πεδίο. Αφήνοντας το κέντρο ανοιχτό, δίνει χώρο στο bassline να σταθεί μπροστά και στο κέντρο, κάτι που το εδραιώνει ακόμη περισσότερο ως πυρήνα του κομματιού.
Μουσικά, εμφανίζεται ένα νέο synth που παίζει μελωδία στο τέλος και ανάμεσα στις φράσεις του verse. Είναι μίνιμαλ αλλά αποτελεσματικό, προσθέτοντας λίγη μουσικότητα χωρίς να βαραίνει τον ρυθμό.
Σε επίπεδο groove, το κομμάτι αποκτά και δεύτερο σετ hi-hats, αυτή τη φορά ένα closed-hat pattern από την 909, επίσης panned αριστερά. Εκεί όπου τα περισσότερα κομμάτια της εποχής θα χρησιμοποιούσαν μία μόνο drum machine κάθε φορά, το No UFO’s «διπλώνει» τα hats και δημιουργεί πιο πυκνή ρυθμική αίσθηση — μια τεχνική που θα γίνει αργότερα πολύ συνηθισμένη στο techno. Σημειώστε επίσης ότι ο Atkins αλλάζει το 909 clap pattern στη μέση της 16μετρης ενότητας του verse για να ανεβάσει την ενέργεια, ενώ το closed-hat pattern αλλάζει κι αυτό στο midpoint.
Έπειτα έρχεται το οκτάμετρο chorus, με τη γνωστή φράση “They say there is no hope, they say no UFO’s”, όπου ο Atkins καταγγέλλει την κυβέρνηση για το ότι καταστρέφει τα όνειρα των ανθρώπων και τους κρατά υπό έλεγχο. Το vocal είναι τοποθετημένο στο κέντρο, ώστε να τονίζεται το μήνυμα. Πίσω του μπαίνει ένα νέο synth με μινιμαλιστική αλλά funky progression.
Εκεί όπου τα περισσότερα pop κομμάτια κορυφώνονται στο chorus, το No UFO’s κάνει το αντίθετο και ρίχνει λίγο την ένταση. Τα 909 hats εξαφανίζονται και τη θέση τους παίρνει ένα νέο 909 clap pattern για ποικιλία. Το kick παραμένει straight-ahead, κοντά σε σύγχρονο techno, αλλά οι παραλλαγές στα claps παραπέμπουν στην αισθητική της εποχής, με electro και hi-NRG επιρροές.
Στα μισά του chorus ο Atkins επαναφέρει το synth crash και ξεμουτζουρώνει το bassline, επιστρέφοντας στην πλήρη δύναμη του κομματιού όσο τα vocals συνεχίζονται.
Ακολουθεί ένα ακόμη instrumental break πριν από το επόμενο verse. Είναι ουσιαστικά ίδια ενότητα με εκείνη που προηγήθηκε, με μερικές μικρές αλλαγές: αντί για το προηγούμενο 909 clap pattern, αφήνεται να συνεχιστεί το pattern του chorus ώστε να παραμείνει η ενέργεια ψηλά. Το synth crash μπαίνει ξανά στην αρχή του οκτάμετρου section.
Ένα ακόμη verse ακολουθεί, με επανάληψη των μουσικών στοιχείων του προηγούμενου. Εδώ όμως ο Atkins προσθέτει 909 open hats. Με περίεργο αλλά λειτουργικό τρόπο, τα σταματά μετά τα δύο πρώτα bars. Δεν επιδιώκει ένταση με την κλασική έννοια, αλλά variation για να κρατήσει το ενδιαφέρον του ακροατή. Το ίδιο κάνει με πιο ενεργό clap pattern και με το να αφήνει τα 909 hats εντελώς έξω στα τελευταία δύο bars του verse. Και πάλι, το synth crash σηματοδοτεί την αρχή κάθε οκτάμετρης ενότητας.
Το δεύτερο chorus είναι σε μεγάλο βαθμό επανάληψη του πρώτου, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά το bassline δεν κόβεται και κυλά σε όλο το οκτάμετρο. Το synth crash επιστρέφει δύο φορές, κάθε τέσσερα bars.
Ακολουθεί ένα ακόμη post-chorus break. Η βασική διαφορά σε σχέση με το προηγούμενο είναι το looped vocal που συνεχίζεται από το chorus. Μπορεί να πρόκειται για sample, αλλά είναι πιο πιθανό να έχει προκύψει από digital delay ή ακόμη και tape loop. Ορισμένες μεταβάσεις ανάμεσα στις ενότητες, ειδικά προς το τέλος, ακούγονται περισσότερο σαν tape splices παρά σαν αλλαγές hardware sequencer. Όποιος κι αν έκανε το edit — ο Atkins ή κάποιος άλλος — ίσως συνέβαλε και σε αυτό το vocal loop. Όπως και να έγινε, το αποτέλεσμα είναι να μεταφέρεται η ενέργεια από το chorus στο breakdown που ακολουθεί, μαζί με τα δύο synth crashes.
Το πρώτο μισό του 16μετρου breakdown είναι απλό, με μόνο kick, snare και bassline να παίζουν τα κανονικά τους patterns. Αν ακούσει κανείς προσεκτικά, θα διακρίνει ότι τα υπόλοιπα percussion channels έχουν muted στο mixer.
Το breakdown συνεχίζεται, με το 808 cowbell και τα hats να επανέρχονται. Δεν υπάρχουν fills ή dropouts στο No UFO’s. Η ενέργεια κρατιέται μέσω των περιοδικών αλλαγών ανάμεσα σε verse και chorus και μέσω της πυκνότητας των percussion.
Σε αυτό το σημείο δεν είναι πια απλώς breakdown ή μήπως πρόκειται για pre-chorus; Ο Atkins σταματά το bassline και το αντικαθιστά με το percussive synth. Αν τα kicks δεν ήταν τόσο «σπασμένα» και συνέχιζαν σε βασικό disco pattern, η ενότητα θα μπορούσε άνετα να ανήκει σε early ’80s electro track.
Αντί να επιστρέψει απλά στο chorus και να επαναλάβει μέχρι το fade out, ο Atkins επιλέγει να γίνει πιο παράξενος. Καθώς scatάρει μέσα από delay, εισάγει ένα 909 tom pattern που γίνεται κυρίαρχο στο δεύτερο μισό του κομματιού. Αν κάποιος δυσκολευόταν να ακούσει τις techno αναφορές στο No UFO’s, εδώ πλέον είναι ξεκάθαρες. Πάνω από τα toms επανέρχονται τα 909 claps και τα closed και open hats.
Ακούστε προσεκτικά το snare: ο Atkins το διπλασιάζει με το percussive synth, δίνοντάς του πιο κοφτερό και metallic χαρακτήρα. Αυτό συνεχίζεται σε όλη αυτή την ενότητα.
Μετά από μόλις δύο bars, αλλάζει ξανά το μοτίβο και το δηλώνει με synth crash. Τα 909 claps και τα open hats εξαφανίζονται και το tom pattern μετατρέπεται σε κάτι πιο groovy.
Στη θέση 113 ο Atkins σταματά το scatting, αλλάζει το tom pattern και φέρνει πίσω τα claps και τα 909 open hats. Το synth crash κρατά ψηλά την ένταση.
Ακολουθεί μια σύντομη τετράμετρη ενότητα με kick, snare — και πάλι διπλωμένο με synth — 909 toms, 909 closed hats και 909 claps.
Έρχεται άλλη μια τετράμετρη ενότητα, αλλά τώρα μοιάζει να επιστρέφουμε στο βασικό feel του κομματιού, κυρίως χάρη στην επανεμφάνιση του bassline. Ο Atkins έχει σταματήσει το percussive synth στο snare και έχει επιστρέψει στο κανονικό. Το kick, όπως πάντα, κρατά τον χρόνο.
Το κομμάτι είναι ξανά πλήρως πίσω. Στο kick και το snare προστίθενται το 808 cowbell, τα closed και open hats και τα 909 claps και toms σε πιο busy patterns. Ο Atkins μας δίνει και ένα “Hey!” για το καλό.
Μετά από οκτώ bars αρχίζει το fade out. Αντί όμως να αφήσει τα πράγματα να επαναλαμβάνονται μέχρι το τέλος, ο Atkins εισάγει ξαφνικά ένα 909 crash. Ένα τελευταίο synth crash ενισχύει την αλλαγή. Τον ακούμε να λέει “Hey” άλλη μια φορά λίγο πριν το κομμάτι χαθεί στη σιωπή.
Ακολουθήστε τον Juan Atkins στο Instagram.
Αν σας άρεσε αυτό το άρθρο, ίσως σας ενδιαφέρουν επίσης:
Συνέντευξη με τον Juan Atkins: “It’s All Connected”. Read here.
How To Make Beats Like Cybotron. Read here.
Το νέο μας βιβλίο The Secrets of Techno Production. Find out more.
